Leiden in coronacrisistijd: er kan meer dan je denkt

Nieuws | 30 maart 2020 | Judith Bosch

Onderwijsadviseur Harry Jansen ziet grote verschuivingen plaatsvinden in onderwijsland, als gevolg van het coronavirus en de gedwongen schoolsluiting. En wat gebeurt er? Veel onderwijsmensen surfen mee in plaats van kopje onder te gaan. Dat is toch fantastisch? 

Leestijd: 4 minuten

“Ja, waanzinnig en interessant, appt de rector. Hebben we jarenlang gesoebat over allerlei kleine stapjes in onze didactiek, digitalisering en zo, is er plots een crisis en alles kan! En niet zo’n klein beetje alles, nee echt alles!  Niet praten, maar poetsen met z’n allen, dat zie ik. Alle docenten geven volgens het lesrooster digitale lessen in Microsoft Teams. Dat had ik even geleden niet durven dromen. Opeens kan alles; mondelingen kunnen digitaal worden afgenomen, PTA’s kunnen worden aangepast, enzovoort. Wat een fantastische ellende is dit. Ik had niet bedacht dat mijn team dit op deze manier kon. Het ontroert me gewoon… Heb ik ze eigenlijk toch onderschat misschien? Goed, we zijn er nog niet, maar dit is pijnlijk-spannend en verrassend-bemoedigend tegelijkertijd! Ja, eng vind ik het wel…”

Momentum: er komt meer uit de mensen dan verwacht! Uit teamleden, uit de leiding. En spannend is het dus ook. Het zijn schokkende tijden waarin het alle kanten opvliegt.

Verrassend-bemoedigend dus, die handen uit de mouwen en het niet lullen maar poetsen. Duidelijk dat we nu allemaal de noodzaak van handelen proeven; de hele wereld staat op z’n kop. Pijnlijk-spannend is dat. De angst voor chaos en ziekte is groot. Corona zet even alles in een ander perspectief.

Als de angst groot is, klinkt er allereerst de roep om sterk leiderschap, wijsheid en ferme maatregelen. ‘Leid ons door deze crisis, zeg wat we moeten doen!’ Dat geldt in het land, dat geldt op scholen. Angst voor ondergang, chaos en ziekte is een vrij essentiële en in een gemeenschap is ‘ie vrij viraal. Dat vraagt om vertrouwde en te vertrouwen gezichten, om goede informatie, heldere keuzes en gedecideerdheid. Leiders zijn extra belangrijk nu. Zij mogen voorop lopen als het achteruit gaat. Kop in de wind, koers zoeken, verdragen en dragen van de spanning. Je autoriteit neerzetten zodat men het idee heeft dat je het geheel kunt blijven overzien, richting geven en uithouden. Paniek loopt namelijk snel uit de hand en dat is niet handig.

Zie de wc-rollenjacht. Prachtig voorbeeld uit de burgerlijke praktijk. Zien vluchten is doen vluchten: als iemand bijvoorbeeld roept dat hij aan de schijterij is, en nummer twee roept dat waarschijnlijk iedereen wel aan de schijterij zal geraken, net een virus, en je ziet op de parkeerplaats twee mensen met winkelkarretjes vol rollen, dan is er in no time een run op diezelfde rollen en begin zelfs jij te twijfelen. Als die golf eenmaal rolt is ‘ie even niet te stoppen. Eerst doen dan denken, het gaat vanzelf. Dan vraag je niet meer waarom, dan ga je als een gek mee-hamsteren, totdat een vertrouwde autoriteit roept: “STOP, leg terug die rollen!” en zegt dat die rollen helemaal niet schaars zijn. Dat is leiding nemen.

Als de angst groot is, is het snapniveau laag. Zo gaat dat dus ook op scholen als de druk of de nood hoog is. Verhalen gaan rond, geruchten over besmette collega’s, over dat de vakanties ook geskipt kunnen worden, over… vul het maar in. Maar in de huidige ellende kunnen er ook fantastische nieuwe dingen ontstaan. Er is ook momentum.

Op dit moment coroneert het land. Scholen dicht, thuisonderwijs, virtueel leren, examen-skip, in de gebouwen is even geen wc-papier meer nodig. Dreigende golven.

En wat gebeurt er? Veel onderwijsmensen gaan surfen op die golf in plaats van koppie onder. Fantastisch! Zie wat de rector hierboven schreef. Aan de slag, op de plank, er is veel nieuws mogelijk, er wordt geleerd, het put wel uit maar er komt ook veel nieuwe energie boven. Daar word je toch vrolijk van?

Mooi om dan te zien dat mensen meer uit zichzelf halen dan jij dacht dat erin zat. Ja, dat is nog wel een interessant dingetje, dat schoolleiders zeggen dat ze verbaasd zijn over het gegeven dat er nu zoveel uit hun mensen komt. Veel docenten zeggen het ook over hun leerlingen trouwens, dat ze verbaasd zijn over wat daar toch nog uit komt. Dat betekent dat er altijd al meer in heeft gezeten, maar dat het er alleen nog niet uitgekomen was. Onthoud dus: er zit meer in je mensen dan je denkt!

In jezelf ook trouwens! Je moet het wel durven en kunnen zien en ‘openen’, maar het begint met geloven dat het ergens in je zit. En in je collega’s. En in je leerlingen. Dit is het grootste verder te ontwikkelen punt van onderwijs in Nederland, dus geloof het alsjeblieft! We kunnen daar serieus samen werk van maken.

En onze taak: leren zien en pakken van die kwaliteit, vragen, uitdagen, het voor leerlingen en collega’s beschikbaar, kneedbaar maken en naar buiten krijgen.

Momentum maken dus.

De spirit is er.

Het wordt nooit meer helemaal zoals het was.

Volgende managementvraag: hoe houd je de huidige energie in de lucht? Duurzaam momentum.

Maar voorlopig mogen we blij zijn met de onderwijsdaden van deze week!

Enneh… je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden! Virusvrij blijven dus.

Harry Jansen

Discussieer mee